Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Πέμπτη, με 555 ψήφους υπέρ, καμία κατά και 26 αποχές, συμφωνία με το Συμβούλιο για την ενίσχυση των κανόνων κατά των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών (UTPs) στην αλυσίδα τροφίμων, σε μια περίοδο αυξανόμενων εντάσεων γύρω από τις τιμές σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η νέα ρύθμιση στοχεύει κυρίως στην ενίσχυση της διαπραγματευτικής ισχύος αγροτών και παραγωγών τροφίμων. Η ισχύουσα οδηγία απαγορεύει πρακτικές όπως καθυστερημένες πληρωμές ή ακυρώσεις παραγγελιών την τελευταία στιγμή, ωστόσο η εφαρμογή της έχει αποδειχθεί δύσκολη όταν οι εμπορικές συναλλαγές εκτείνονται σε περισσότερα από ένα κράτη-μέλη.
Με τη συμφωνία που επικυρώθηκε στην Ολομέλεια, τα κράτη-μέλη υποχρεώνονται να συνεργάζονται και να αναλαμβάνουν δράση κατά διασυνοριακών παραβάσεων, ώστε να αποφεύγονται κενά στην εθνική εποπτεία.
Ο εισηγητής Στέφανο Μπονατσίνι (Ιταλία, S&D) χαρακτήρισε τη ρύθμιση «πράξη οικονομικής και κοινωνικής δικαιοσύνης», επισημαίνοντας ότι υπερβαίνει τον τεχνικό της χαρακτήρα.
Αντιπαραθέσεις για τις συμμαχίες λιανεμπορίου
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, καταγράφηκαν έντονες διαφωνίες στην εφοδιαστική αλυσίδα. Βιομηχανίες τροφίμων ζήτησαν περιορισμούς στους μεγάλους λιανεμπόρους, κατηγορώντας τους ότι εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες της ενιαίας αγοράς επιλέγοντας χώρες με πιο χαλαρή νομοθεσία («forum shopping»).
Αντίθετα, ο κλάδος των σούπερ μάρκετ εξέφρασε ανακούφιση, καθώς δεν υιοθετήθηκαν οι αυστηρότερες προτάσεις του Κοινοβουλίου που στόχευαν άμεσα τις διασυνοριακές λιανεμπορικές συμμαχίες.
Η επίτροπος Μάρτα Κος, μιλώντας εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Στρασβούργο, διευκρίνισε ότι οι νέοι κανόνες δεν επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να επιβάλλουν μονομερώς την εθνική τους νομοθεσία σε άλλες χώρες της ΕΕ.
Η ρύθμιση θα εφαρμοστεί 18 μήνες μετά την επίσημη υιοθέτησή της από την Επιτροπή, δηλαδή όχι πριν από τα τέλη του 2027. Παράλληλα, το φθινόπωρο του 2026 η Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει ευρύτερη πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας, με στόχο να αποτραπεί η πώληση αγροτικών προϊόντων κάτω από το κόστος παραγωγής.
Πολιτική ένταση σε αρκετά κράτη-μέλη
Το ζήτημα της αλυσίδας τροφίμων έχει αποκτήσει έντονη πολιτική διάσταση, ιδίως σε περιβάλλον αυξημένου πληθωρισμού.
Στη Γαλλία, όπου εφαρμόζονται οι αμφιλεγόμενοι νόμοι «Egalim», οι αρχές ξεκίνησαν έρευνα για δύο διασυνοριακές συμμαχίες λιανεμπορίου, μεταξύ των οποίων η «Concordis» με έδρα τις Βρυξέλλες. Οι γαλλικές αρχές εκφράζουν ανησυχίες για πιθανή στρέβλωση του ανταγωνισμού, ενώ οι λιανέμποροι υποστηρίζουν ότι οι συμμαχίες αποτελούν άμυνα απέναντι στις πρακτικές τιμολόγησης των πολυεθνικών τροφίμων.
Από την πλευρά της Επιτροπής, ο επικεφαλής της μονάδας ανταγωνισμού Φιλίπ Σοβ υποστήριξε ότι οι συμμαχίες μπορούν να οδηγήσουν σε εκπτώσεις που μεταφράζονται σε χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές, ιδιαίτερα σε περίοδο αυξημένων πιέσεων στα νοικοκυριά.
Την ίδια στιγμή, η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Επιτροπής εστιάζει στη βελτίωση του αγροτικού εισοδήματος, επισημαίνοντας ότι οι οικονομίες κλίμακας ενδέχεται να συγκεντρώνουν τα κέρδη στους ισχυρότερους παίκτες της αλυσίδας.
Στην Ιταλία, η αρχή ανταγωνισμού ξεκίνησε έρευνα για τη συγκέντρωση στον κλάδο του λιανεμπορίου, υποστηρίζοντας ότι οι τιμές τροφίμων αυξάνονται ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό. Στην Αυστρία, η κυβέρνηση κατηγορεί τις πολυεθνικές τροφίμων για πρακτικές που αυξάνουν τα εμπόδια στην ενιαία αγορά και τις τιμές, ενώ προχώρησε σε μείωση ΦΠΑ σε βασικά προϊόντα εν αναμονή πρωτοβουλιών της Επιτροπής.
Στη Φινλανδία, η κυβέρνηση προετοιμάζει αναθεώρηση των κανόνων της αλυσίδας τροφίμων για ενίσχυση της θέσης των μικρών παραγωγών, με την υπουργό Γεωργίας Σάρι Εσαγιά να σημειώνει ότι οι αλλαγές προκαλούν ανησυχία στους λιανεμπόρους. Παράλληλα, στην Ιρλανδία καταναλωτές ζητούν ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της εποπτικής αρχής, καταγγέλλοντας φαινόμενα «πληθωρισμού απληστίας» στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις