Καθώς ο αγροτικός κόσμος προετοιμάζεται για τη φετινή Agrotica και η αγορά αναμένει την προκήρυξη της νέας δράσης για τα Σχέδια Βελτίωσης, το Agrocapital ζήτησε από τη Γενική Γραμματέα Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κυρία Αργυρώ Ζέρβα, να παρουσιάσει τη στρατηγική της Πολιτείας για την επόμενη φάση των επενδύσεων στον πρωτογενή τομέα.
Τα Σχέδια Βελτίωσης αποτελούν διαχρονικά το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο για τον εκσυγχρονισμό του πρωτογενούς τομέα στην Ελλάδα. Μέσα από αυτά, οι γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της χώρας μπορούν να αναβαθμίσουν τον εξοπλισμό και τις υποδομές τους, να μειώσουν το κόστος παραγωγής και να ενσωματώσουν νέες τεχνολογίες και καινοτόμες πρακτικές, συμβάλλοντας παράλληλα στη διαδοχή των εκμεταλλεύσεων από τη νέα γενιά αγροτών.
Στην ουσία, δεν πρόκειται απλώς για ένα πρόγραμμα επιδοτήσεων, αλλά για έναν μηχανισμό στρατηγικής αναδιάρθρωσης της αγροτικής οικονομίας, με στόχο τη δημιουργία βιώσιμων και ανταγωνιστικών εκμεταλλεύσεων που ανταποκρίνονται στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της πράσινης μετάβασης.
Την τελευταία δεκαετία, τα Σχέδια Βελτίωσης αποτέλεσαν τον βασικό επενδυτικό πυλώνα της αγροτικής οικονομίας. Πάνω από 700 εκατομμύρια ευρώ δημόσιων πόρων κινητοποιήθηκαν για να στηρίξουν επενδύσεις των Ελλήνων αγροτών και κτηνοτρόφων, ενεργοποιώντας παράλληλα σημαντική ιδιωτική συμμετοχή.
Οι επενδύσεις αυτές δεν στήριξαν μόνο τους παραγωγούς, αλλά δημιούργησαν σημαντική οικονομική δραστηριότητα στην περιφέρεια, ενισχύοντας επιχειρήσεις αγροτικού εξοπλισμού και τεχνικές εταιρείες, συμβάλλοντας στην περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας, κρατώντας ζωντανή την ύπαιθρο σε περιόδους έντονων οικονομικών και γεωπολιτικών κρίσεων και στηρίζοντας τη διατροφική αυτάρκεια της χώρας.
Η απήχηση του μέτρου αποτυπώνεται και στον αριθμό των δικαιούχων. Η πρόσκληση του 2018 συγκέντρωσε εξαιρετικά μεγάλο ενδιαφέρον, οδηγώντας σε περισσότερες από 10.000 εγκρίσεις επενδυτικών σχεδίων.
Η δυναμική αυτή συνεχίστηκε και το 2023, με τη μεταβατική πρόσκληση που ενεργοποιήθηκε στο πλαίσιο της μεταβατικής περιόδου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, μέσω της οποίας εντάχθηκαν περίπου 5.100 δικαιούχοι.
Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι σχεδόν το 60% των ενταγμένων επενδυτών είναι νέοι γεωργοί, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια ηλικιακής ανανέωσης του αγροτικού πληθυσμού.
Η επενδυτική κινητικότητα αποτυπώνεται και στην υλοποίηση των έργων. Η συνολική πορεία υλοποίησης της δράσης επιβεβαιώνει την ωριμότητα των επενδύσεων, καθώς η απορρόφηση προσεγγίζει ήδη το 80% και τα περισσότερα έργα βρίσκονται στο στάδιο ολοκλήρωσης.
Στο πλαίσιο αυτό, το 2025 καταγράφηκε και η υψηλότερη επίδοση πληρωμών για τα Σχέδια Βελτίωσης, με περίπου 240 εκατομμύρια ευρώ να διοχετεύονται στους δικαιούχους για επενδύσεις που ξεπερνούν τα 450 εκατομμύρια ευρώ.
Παράλληλα, στο κλείσιμο της προγραμματικής περιόδου 2014-2022, η κεντρική μέριμνα ήταν να μην αφεθεί κανένας επενδυτής μετέωρος. Αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες που προκάλεσαν οι εξωγενείς κρίσεις (πανδημία, ενεργειακό κόστος, πληθωρισμός, προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα), ελήφθησαν εγκαίρως όλα τα απαραίτητα θεσμικά και διαχειριστικά μέτρα.
Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίστηκε ότι τα ημιτελή έργα όλων των προσκλήσεων Σχεδίων Βελτίωσης της περιόδου 2014-2022 μπορούν να συνεχιστούν απρόσκοπτα και να ολοκληρωθούν επιτυχώς στο πλαίσιο του ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027, προστατεύοντας τον κόπο και τα κεφάλαια των παραγωγών και διασφαλίζοντας ότι κανένας επενδυτής δεν θα μείνει πίσω στη μετάβαση στη νέα προγραμματική περίοδο.
Η νέα φάση των επενδύσεων στον πρωτογενή τομέα υλοποιείται πλέον μέσα από το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027, με πρώτο μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα την ειδική πρόσκληση για τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες.
Η πρωτοβουλία αυτή, που αποτέλεσε και Πρωθυπουργική εξαγγελία, σχεδιάστηκε για να καλύψει τις υψηλού κόστους απαιτήσεις ενός δυναμικού κλάδου της αγροτικής παραγωγής.
Το ενδιαφέρον που καταγράφηκε ξεπέρασε κάθε προσδοκία, με τον αριθμό των αιτήσεων να αγγίζει τις 1.000.
Ο συνολικός προϋπολογισμός των επενδύσεων προσεγγίζει το μισό δισεκατομμύριο ευρώ, με αιτούμενη δημόσια ενίσχυση περίπου 270 εκατομμυρίων ευρώ, δίνοντας σημαντική ώθηση στην καλλιέργεια υπό κάλυψη, βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των ακραίων καιρικών φαινομένων και την αύξηση της προστιθέμενης αξίας των προϊόντων.
Ήδη έχει ανακοινωθεί ότι θα εγκριθεί το σύνολο των αιτήσεων που, μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, θα πληρούν τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας.
Συνεχίζοντας την επενδυτική στρατηγική του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ και ανταποκρινόμενοι στην ανάγκη της αγοράς για προγραμματισμό, προχωρήσαμε ήδη από τον περασμένο Δεκέμβριο στην προδημοσίευση της νέας πρόσκλησης για τα Σχέδια Βελτίωσης.
Σήμερα, το θεσμικό πλαίσιο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 29 Μαρτίου. Η διαδικασία αυτή δεν είναι τυπική. Παραμένουμε απολύτως ανοικτοί σε προτάσεις βελτίωσης, επιδιώκοντας να συνδιαμορφώσουμε ένα πλαίσιο ρεαλιστικό, δίκαιο και λειτουργικό, διατηρώντας τη βασική αρχή των Σχεδίων Βελτίωσης, οι επενδύσεις να προσαρμόζονται στις πραγματικές ανάγκες της γεωργικής εκμετάλλευσης.
Ήδη, στο διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της προδημοσίευσης και της τρέχουσας δημόσιας διαβούλευσης, πραγματοποιήθηκε ένας κύκλος επαφών με θεσμικούς φορείς, μελετητές και εκπροσώπους του πρωτογενούς τομέα. Ο διάλογος αυτός επέτρεψε τη βελτίωση επιμέρους πτυχών του πλαισίου, όπως τα κριτήρια επιλεξιμότητας και η μεγαλύτερη ευελιξία για συλλογικά σχήματα και νησιωτικές περιοχές.
Η Agrotica στη Θεσσαλονίκη αποτελεί ένα φυσικό σημείο συνάντησης για τη συνέχιση αυτού του διαλόγου με τον αγροτικό κόσμο και τις επιχειρήσεις του κλάδου.
Για την κάλυψη αυτών των αναγκών, η νέα πρόσκληση σχεδιάστηκε με ισχυρό προϋπολογισμό δημόσιας δαπάνης 260 εκατομμυρίων ευρώ.
Οι πόροι κατανέμονται σε τρεις βασικές παρεμβάσεις, τα κλασικά Σχέδια Βελτίωσης, τις επενδύσεις εξοικονόμησης ύδατος και τις επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και ενεργειακής μετάβασης.
Η επίτευξη αυτού του προϋπολογισμού κατέστη δυνατή χάρη στην ορθολογική διαχείριση και ανακατεύθυνση πόρων από άλλες παρεμβάσεις, διασφαλίζοντας ότι τα διαθέσιμα κονδύλια αξιοποιούνται με τον πιο αποδοτικό τρόπο προς όφελος των παραγωγών.
Φυσικά, η διάθεση αυτών των σημαντικών πόρων συνοδεύεται από την ευθύνη της ορθολογικής διαχείρισης και της χρηστής διοίκησης.
Λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις και τις επισημάνσεις των ελεγκτικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το νέο πλαίσιο έχει σχεδιαστεί ώστε να διασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή διαφάνεια, προστατεύοντας τα χρήματα του Ευρωπαίου και Έλληνα φορολογούμενου, αλλά και τους ίδιους τους δικαιούχους.
Παράλληλα, ενισχύεται η τεκμηρίωση του εύλογου κόστους και θωρακίζεται η διαδικασία αξιολόγησης, ώστε τα επενδυτικά σχέδια που εγκρίνονται να είναι ρεαλιστικά και υλοποιήσιμα.
Βασικό εργαλείο προσδιορισμού του μεγέθους της γεωργικής εκμετάλλευσης αποτελούν οι εξατομικεύσεις της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης ΕΑΕ.
Οι κανόνες αυτοί δεν αποτελούν εμπόδια αλλά δικλείδες ασφαλείας που διασφαλίζουν ίσους όρους ανταγωνισμού, αποτρέπουν παθογένειες του παρελθόντος και εγγυώνται ότι κάθε ευρώ αξιοποιείται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Όσον αφορά τον πυρήνα του νέου στρατηγικού σχεδιασμού, μία από τις πλέον ειδοποιούς διαφοροποιήσεις του πλαισίου είναι η σαφής έμφαση που δίνεται στον κτηνοτροφικό τομέα και τη μελισσοκομία, οι οποίοι χρήζουν άμεσης υποστήριξης τόσο μέσω των κλασικών επενδύσεων όσο και μέσω εφαρμογών ευφυούς κτηνοτροφίας, με στόχο τον εκσυγχρονισμό των μονάδων και την προσέλκυση νέων ανθρώπων στον κλάδο.
Η προτεραιότητα αυτή αποτυπώνεται αφενός στην αυξημένη ένταση στήριξης των σχετικών επενδύσεων και αφετέρου στη βελτιωμένη βαθμολογική αντιμετώπιση των εκμεταλλεύσεων που στρέφονται προς αυτές τις δραστηριότητες.
Η διαφοροποίηση είναι εμφανής και στα ανώτατα όρια προϋπολογισμού των επενδυτικών σχεδίων.
Ενώ στο προηγούμενο πλαίσιο τα περισσότερα σχέδια δύσκολα ξεπερνούσαν τα 150.000 ευρώ, στο νέο πρόγραμμα τα όρια αυξάνονται σημαντικά, έως 200.000 ευρώ για επενδύσεις στη φυτική παραγωγή και έως 400.000 ευρώ για τη ζωική παραγωγή και τη μελισσοκομία, ενώ για συλλογικά σχήματα το ανώτατο όριο μπορεί να φτάσει τις 500.000 ευρώ.
Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα συνδυασμού επενδύσεων σε διαφορετικές παρεμβάσεις, όπως έργα εξοικονόμησης ύδατος και επενδύσεις ενεργειακής μετάβασης ή κυκλικής οικονομίας, επιτρέποντας μια πιο ολοκληρωμένη αναβάθμιση της παραγωγικής δυναμικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
Τέλος, η επιτυχία και τα ιστορικά υψηλά ποσοστά υλοποίησης των Σχεδίων Βελτίωσης δεν βασίζονται αποκλειστικά στους πόρους των επιχορηγήσεων, αλλά και στο σαφώς βελτιωμένο χρηματοοικονομικό περιβάλλον που τα πλαισιώνει.
Η εξασφάλιση της απαραίτητης ρευστότητας για την πραγματοποίηση των επενδύσεων διευκολύνεται τόσο μέσω της δέσμευσης του λογαριασμού έναντι επιχορήγησης όσο και μέσω των χρηματοδοτικών εργαλείων του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ, όπως το Ταμείο Εγγυήσεων Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ταμείο Μικροπιστώσεων.
Μέσω αυτών των εργαλείων, οι παραγωγοί αποκτούν πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό με ευνοϊκότερους όρους, μειωμένες εξασφαλίσεις και επιδότηση επιτοκίου.
Η ολοκληρωμένη αυτή χρηματοδοτική υποστήριξη διασφαλίζει ότι κανένα βιώσιμο επενδυτικό σχέδιο δεν θα μείνει ανενεργό λόγω έλλειψης ρευστότητας.
Το σύνολο αυτών των παρεμβάσεων αποτυπώνει μια ευρύτερη στρατηγική για τον πρωτογενή τομέα, τη μετάβαση από ένα μοντέλο που στηριζόταν κυρίως στις ενισχύσεις σε ένα μοντέλο που δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις επενδύσεις, την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα Σχέδια Βελτίωσης υπερβαίνουν την απλή κατανομή πόρων και αποτελούν μια ουσιαστική επένδυση της Πολιτείας στο μέλλον του Έλληνα παραγωγού.
Στόχος είναι η δημιουργία μιας ισχυρής και ανταγωνιστικής γεωργίας και κτηνοτροφίας, ικανής να θωρακίσει την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας και να εξασφαλίσει ένα βιώσιμο και αξιοπρεπές εισόδημα για τους ανθρώπους της υπαίθρου.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις