Σε πλήρη ισχύ τέθηκε από το περασμένο Σάββατο ο νέος κανόνας μηδενικής ανοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για εισαγόμενα τρόφιμα που περιέχουν υπολείμματα δύο φυτοφαρμάκων τα οποία έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ, στο πλαίσιο των προσπαθειών για την προστασία των επικονιαστών και των οικοσυστημάτων.
Το μέτρο αφορά τα νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα clothianidin και thiamethoxam, για τα οποία η ΕΕ είχε αποφασίσει το 2023 να ορίσει μηδενικό ανώτατο όριο υπολειμμάτων στα εισαγόμενα τρόφιμα, δίνοντας μεταβατική περίοδο στους εμπόρους έως τις 7 Μαρτίου για να προσαρμοστούν.
Τα νεονικοτινοειδή αποτελούν κατηγορία φυτοφαρμάκων που απορροφώνται από τα φυτά και επηρεάζουν το νευρικό σύστημα των εντόμων. Παρότι χρησιμοποιούνται ευρέως σε πολλές χώρες, τέσσερις δραστικές ουσίες αυτής της ομάδας έχουν απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω της σύνδεσής τους με τη μείωση των πληθυσμών επικονιαστών.
Για τον λόγο αυτό, το 2022 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενημέρωσε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου για την πρόθεσή της να καθορίσει μηδενικά επίπεδα υπολειμμάτων αυτών των ουσιών στα εισαγόμενα τρόφιμα. Μέχρι πρόσφατα, μόνο η δραστική ουσία thiacloprid είχε μηδενικό όριο υπολειμμάτων, ενώ πλέον στη λίστα προστέθηκαν και οι clothianidin και thiamethoxam.
Η απόφαση έχει προκαλέσει διαφορετικές αντιδράσεις. Ο εκτελεστικός διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης Pesticides Action Network Europe, Μάρτιν Ντερμίν, χαρακτήρισε το μέτρο θετικό για τα οικοσυστήματα και υποστήριξε ότι μειώνει το ανταγωνιστικό μειονέκτημα που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι αγρότες. Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή γεωργία έχει σταματήσει να χρησιμοποιεί νεονικοτινοειδή από το 2018 χωρίς να καταγραφεί μείωση στις αποδόσεις.
Αντίθετα, επιστήμονες του γαλλικού αγροτικού ερευνητικού οργανισμού INRAE επισημαίνουν ότι οι Ευρωπαίοι αγρότες εξακολουθούν να δυσκολεύονται να εγκαταλείψουν πλήρως τα συγκεκριμένα φυτοφάρμακα, ακόμη και περισσότερα από δέκα χρόνια μετά την επιβολή των πρώτων περιορισμών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μάλιστα, νομοθέτες στο Κολοράντο απέρριψαν πρόσφατα νομοσχέδιο που θα περιόριζε τη χρήση σπόρων επικαλυμμένων με νεονικοτινοειδή.
Την αντίθεσή της εξέφρασε και η βιομηχανία φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Εκπρόσωπος της ευρωπαϊκής ένωσης του κλάδου CropLife Europe δήλωσε ότι τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων θα πρέπει να παραμένουν επιστημονικά εργαλεία που διασφαλίζουν την ασφαλή χρήση φυτοφαρμάκων και την προστασία των καταναλωτών, προειδοποιώντας ότι η χρήση τους για ευρύτερους περιβαλλοντικούς στόχους ενδέχεται να επηρεάσει τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα στο διεθνές εμπόριο.
Ανησυχίες για τις εμπορικές επιπτώσεις έχουν εκφράσει και αρκετά μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ενώ ειδικοί στον τομέα της αγροτικής πολιτικής σημειώνουν ότι τα μέτρα αυτά ενδέχεται να επηρεάσουν τις διεθνείς αγορές αγροδιατροφικών προϊόντων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ήδη το ενδεχόμενο να επεκτείνει τους περιορισμούς και στην τελευταία νεονικοτινοειδή ουσία που εξακολουθεί να επιτρέπεται σε εισαγόμενα προϊόντα, την imidacloprid. Παράλληλα, σχεδιάζει να διευρύνει συνολικά τα όρια υπολειμμάτων επικίνδυνων ουσιών στα εισαγόμενα τρόφιμα.
Σε απάντηση στις επικρίσεις για πιθανές διαταραχές στο εμπόριο και αύξηση του κόστους, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα μέτρα θα αφορούν περιορισμένο αριθμό ουσιών. Για το θέμα βρίσκεται σε εξέλιξη σχετική αξιολόγηση επιπτώσεων, ενώ προκαταρκτική μελέτη από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής αναμένεται μέσα στη χρονιά.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις