Του Γ. Παπαδόπουλου – Agrocapital.gr
Η σύγκριση ανάμεσα στην αμερικανική και την ευρωπαϊκή πολιτική για τη ζάχαρη επιστρέφει στο προσκήνιο, καθώς οι ΗΠΑ ενισχύουν έως το 2031 τους μηχανισμούς στήριξης της εγχώριας παραγωγής. Την ίδια ώρα, η ευρωπαϊκή ζάχαρη βρίσκεται αντιμέτωπη με πτώση τιμών, μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων και νέο κύμα κλεισίματος εργοστασίων.
Το ζήτημα ανέδειξε στις 29 Ιουνίου 2026 η Elisabeth Lacoste, διευθύντρια της CIBE, της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ευρωπαίων Καλλιεργητών Τεύτλων. Στο άρθρο της για τις διαφορετικές πολιτικές ΗΠΑ και ΕΕ, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη ζάχαρη ως μια αγορά που μπορεί να αυτορυθμίζεται, ακόμη και όταν η παραγωγική της βάση συρρικνώνεται.
Το αμερικανικό δίχτυ προστασίας
Η αμερικανική πολιτική συνδυάζει δάνεια με ενέχυρο τη ζάχαρη, ποσοστώσεις διάθεσης στην εσωτερική αγορά, έλεγχο των εισαγωγών και δυνατότητα απορρόφησης πλεονασμάτων για την παραγωγή βιοενέργειας.
Με τη νομοθεσία του 2025, η τιμή δανειοδότησης για την επεξεργασμένη ζάχαρη από τεύτλα αυξήθηκε από 25,38 σε 32,77 σεντς ανά λίβρα, δηλαδή κατά περίπου 29%. Για την ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο αυξήθηκε από 19,75 σε 24 σεντς ανά λίβρα. Τα νέα επίπεδα εφαρμόζονται στις καλλιέργειες από το 2025 έως το 2031.
Η ενίσχυση αυτή δεν αποτελεί πλέον πρόταση για έναν μελλοντικό Farm Bill, όπως εμφανίζεται στο γράφημα της CIBE. Έχει ήδη θεσπιστεί και, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας, είναι η πρώτη ουσιαστική προσαρμογή του μηχανισμού εδώ και τέσσερις δεκαετίες.
Τα δάνεια χορηγούνται στις μεταποιητικές επιχειρήσεις και όχι απευθείας στους αγρότες. Δεν πρόκειται για εγγυημένη τιμή στον παραγωγό, δημιουργείται όμως ένα λειτουργικό κατώφλι κάτω από την αγορά. Παράλληλα, το USDA παρακολουθεί κάθε μήνα την παραγωγή, τα αποθέματα, τη ζήτηση και τις εισαγωγές. Όταν διαπιστώνεται πλεόνασμα, μπορεί να διοχετεύσει ποσότητες ζάχαρης στην παραγωγή αιθανόλης.
Η ευρωπαϊκή αμηχανία
Στην ΕΕ οι ποσοστώσεις παραγωγής καταργήθηκαν το 2017. Έκτοτε, ο τομέας είναι περισσότερο εκτεθειμένος στις διεθνείς τιμές, στις εισαγωγές και στις έντονες διακυμάνσεις της παραγωγής.
Η Κοινή Οργάνωση Αγοράς διατηρεί ως τιμή αναφοράς τα 404,4 ευρώ ανά τόνο λευκής ζάχαρης. Η τιμή αυτή δεν αποτελεί εγγυημένη τιμή ούτε ενεργοποιεί αυτόματα δημόσια παρέμβαση. Τον Απρίλιο του 2026, η μέση ευρωπαϊκή τιμή βρισκόταν στα 502 ευρώ ανά τόνο, περίπου 41% χαμηλότερα από τα 856 ευρώ του Δεκεμβρίου του 2023, σύμφωνα με το Sugar Market Dashboard της Επιτροπής.
Οι τυπικές προϋποθέσεις παρέμβασης μπορεί να μην πληρούνται, αλλά τα περιθώρια παραγωγών και εργοστασίων έχουν ήδη περιοριστεί από το ενεργειακό κόστος, τις εισροές και τις χαμηλότερες τιμές. Σύμφωνα με κοινή καταγραφή των CEFS και CIBE, από το 2017 έχουν κλείσει 20 εργοστάσια ζάχαρης στην ΕΕ, με πέντε νέα λουκέτα να ανακοινώνονται μέσα στο 2025.
Η απώλεια ενός εργοστασίου έχει μόνιμες συνέπειες. Τα τεύτλα δεν μπορούν να μεταφέρονται οικονομικά σε μεγάλες αποστάσεις. Όταν απομακρύνεται η μεταποιητική μονάδα, συνήθως εγκαταλείπεται και η καλλιέργεια στην ευρύτερη περιοχή.
Οι προβλέψεις για την περίοδο 2026/27 επιβεβαιώνουν την πίεση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει μείωση των εκτάσεων κατά 8% και παραγωγή περίπου 14,1 εκατ. τόνων, χαμηλότερη κατά 2,5 εκατ. τόνους σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Το Agrocapital έχει ήδη καταγράψει την αναμενόμενη κάμψη της πολωνικής παραγωγής, καθώς και την πίεση στις τιμές της Κεντρικής Ευρώπης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε ένα πρώτο βήμα τον Απρίλιο, αναστέλλοντας για έναν χρόνο το καθεστώς αδασμολόγητης εισαγωγής ακατέργαστης ζάχαρης που προορίζεται για επεξεργασία και επανεξαγωγή. Οι ποσότητες μέσω του συγκεκριμένου μηχανισμού είχαν αυξηθεί από περίπου 393.000 τόνους το 2022/23 σε 587.000 τόνους το 2024/25.
Η Ευρώπη δεν είναι υποχρεωμένη να αντιγράψει αυτούσιο το αμερικανικό μοντέλο, το οποίο επιβαρύνει τους καταναλωτές και τις βιομηχανίες τροφίμων. Χρειάζεται όμως ένα σύστημα που θα παρεμβαίνει πριν χαθούν εργοστάσια και καλλιέργειες. Μια επικαιροποιημένη τιμή αναφοράς, συστηματικότερη παρακολούθηση της αγοράς και προσωρινή διαχείριση των εισαγωγών σε περιόδους κρίσης αποτελούν πλέον μέρος της συζήτησης για τη νέα ΚΟΑ μετά το 2027.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις