Του Γ. Παπαδόπουλου
Η εικόνα στα βαμβακοχώραφα παραμένει σε αρκετές περιοχές καλή. Η διάθεση των παραγωγών, λιγότερο. Λίγες εβδομάδες πριν από τη συγκομιδή, το μεγάλο άγχος δεν είναι πλέον μόνο πόσα κιλά θα δώσει το χωράφι, αλλά πόσο θα αξίζουν όταν φτάσουν στην αυλή του εκκοκκιστηρίου.
Αυτό προκύπτει από το ρεπορτάζ του Agrocapital και τις επικοινωνίες των τελευταίων ημερών με παραγωγούς από διαφορετικές βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας. Οι προσδοκίες για τις αποδόσεις είναι σε αρκετές περιπτώσεις θετικές. Το κόστος, όμως, έχει ήδη γράψει. Λιπάσματα, φυτοπροστασία και πετρέλαιο έχουν πληρωθεί, ενώ η πίεση από το πράσινο σκουλήκι έχει οδηγήσει παραγωγούς σε πρόσθετες επεμβάσεις.
Κάπου εδώ αρχίζει και η συζήτηση για την τιμή βαμβακιού 2026. Παραγωγοί που μίλησαν στο Agrocapital θέτουν ως σημείο αναφοράς τα 60 λεπτά το κιλό. Όχι ως τιμή που έχει συμφωνηθεί ή προσφέρεται σήμερα, αλλά ως επίπεδο που, όπως λένε, πρέπει τουλάχιστον να συζητηθεί με βάση την αξία του προϊόντος και το αυξημένο κόστος παραγωγής.
Οι αριθμοί έχουν ενδιαφέρον. Στα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων της 20ής Αυγούστου, το εκκοκκισμένο βαμβάκι αποτιμάται στα 1,81 ευρώ/κιλό και, με απόδοση εκκόκκισης 33%, καταγράφεται «τιμή σύσπορου βαμβακιού μετά από αναγωγή» στα 0,60 ευρώ/κιλό.
Η διάκριση είναι απαραίτητη. Τα 60 λεπτά δεν αποτελούν εμπορική τιμή, προσφορά εκκοκκιστηρίου ή πρόβλεψη του ΥΠΑΑΤ. Πρόκειται για αναγωγή. Είναι, όμως, ένα επίσημο σημείο αναφοράς.
Την ίδια ημέρα, 20 Αυγούστου, η ΚΑΠΑ ΣΙΓΜΑ Βαμβακουργία στην Κομοτηνή ανακοίνωσε τιμή ημέρας σύσπορου 0,505 ευρώ/κιλό, ενώ η σύμβαση ελάχιστης εγγυημένης τιμής διαμορφώνεται στα 0,475 ευρώ/κιλό.
Έχουμε επομένως μπροστά μας τρεις αριθμούς, 47,5 λεπτά, 50,5 λεπτά και 60 λεπτά της επίσημης αναγωγής.
Δεν είναι απολύτως συγκρίσιμα μεγέθη και θα ήταν λάθος να παρουσιαστούν ως τέτοια. Είναι όμως αρκετά για να θέσουν ένα εύλογο ερώτημα. Πώς ακριβώς διαμορφώνεται η τιμή που τελικά φτάνει στον παραγωγό;
Η απάντηση ασφαλώς δεν είναι απλή. Υπάρχουν το κόστος εκκόκκισης, η ενέργεια, η αποθήκευση, η χρηματοδότηση, οι μεταφορές, η ποιότητα, οι ισοτιμίες και το εμπορικό περιθώριο. Υπάρχει όμως και ο βαμβακόσπορος, ο οποίος έχει τη δική του εμπορική αξία.
Η αγορά έχει, συνεπώς, αρκετούς αριθμούς. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο είναι να μπορεί να εξηγηθεί η μεταξύ τους απόσταση.
Το ερώτημα δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Το Agrocapital έχει εξετάσει και στο παρελθόν τη διαδρομή της τιμής του βαμβακιού από το χωράφι στο εκκοκκιστήριο. Φέτος, όμως, η συζήτηση έχει μεγαλύτερο βάρος. Το κόστος έχει ανέβει, ο μεγαλύτερος όγκος των καλλιεργητικών δαπανών έχει ήδη πραγματοποιηθεί και κάθε λεπτό στην τελική τιμή μετρά περισσότερο.
Υπάρχει και μια λιγότερο ορατή πλευρά της αγοράς, την οποία συναντήσαμε επανειλημμένα στο ρεπορτάζ.
Παραγωγοί λένε στο Agrocapital ότι δεν αισθάνονται όλοι το ίδιο ελεύθεροι να μιλήσουν δημόσια για την τιμή. Όπως οι ίδιοι εξηγούν, σε αρκετές περιπτώσεις έχουν προηγηθεί οικονομικές διευκολύνσεις, προκαταβολές ή προμήθεια φυτοπροστατευτικών και άλλων εφοδίων από επιχειρήσεις με τις οποίες στη συνέχεια θα συνεργαστούν για την παράδοση του βαμβακιού.
Πρόκειται για σχέσεις που μπορούν να προσφέρουν την αναγκαία ρευστότητα σε μια απαιτητική καλλιεργητική περίοδο και δεν υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζονται από μόνες τους ως κάτι μεμπτό.
Εξηγούν, όμως, εν μέρει γιατί η συζήτηση που γίνεται ιδιωτικά στα χωράφια είναι συχνά πολύ πιο έντονη από εκείνη που ακούγεται δημόσια.
«Πολλοί συνάδελφοι έχουν πάρει χρήματα ή εφόδια και γι' αυτό δεν μιλούν», είναι μία από τις επισημάνσεις που καταγράψαμε στο ρεπορτάζ. Δεν μπορεί να γενικευθεί για το σύνολο των παραγωγών ή των εκκοκκιστικών επιχειρήσεων. Είναι όμως μια πραγματικότητα που μεταφέρουν άνθρωποι της παραγωγής και δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Κάπου εδώ προκύπτει και το ζήτημα της εκπροσώπησης.
Δεν είναι δουλειά μιας διεπαγγελματικής οργάνωσης ή ενός αγροτικού φορέα να καθορίζει την εμπορική τιμή του βαμβακιού. Θα περίμενε, όμως, κανείς σε μια περίοδο τέτοιας αβεβαιότητας περισσότερη ενημέρωση, περισσότερα στοιχεία και μια πιο καθαρή δημόσια συζήτηση για το πώς διαμορφώνεται η αξία του προϊόντος.
Γιατί τα λίγα λεπτά δεν είναι πλέον λίγα.
Με παραγωγή 400 κιλών ανά στρέμμα, η διαφορά μεταξύ 50,5 και 60 λεπτών αντιστοιχεί σε 38 ευρώ ανά στρέμμα. Σε μια εκμετάλλευση 300 στρεμμάτων ξεπερνά τα 11.000 ευρώ.
Την ώρα που το κόστος των εισροών έχει ήδη πληρωθεί, αυτά τα ποσά δεν αποτελούν λεπτομέρεια.
Κανείς δεν μπορεί σήμερα να υποστηρίξει ότι το βαμβάκι θα πληρωθεί στα 60 λεπτά. Ούτε γνωρίζει πού θα βρίσκεται η αγορά όταν αρχίσουν οι μαζικές παραδόσεις.
Αυτό που μπορεί, όμως, να ζητήσει ο παραγωγός είναι απλούστερο. Να γνωρίζει όσο το δυνατόν καθαρότερα πώς διαμορφώνεται η αξία του προϊόντος που παραδίδει.
Γιατί η φετινή αγορά έχει ακόμη αρκετά ζητήματα να λύσει.
Και όσο πλησιάζει η συγκομιδή, η σιωπή γύρω από την τιμή αρχίζει και αυτή να αποκτά τη δική της αξία.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις