Η ξηρασία στην Ευρώπη μετατρέπεται σε άμεσο κίνδυνο για τις θερινές καλλιέργειες και την κτηνοτροφία, έπειτα από ένα καλοκαίρι με παρατεταμένους καύσωνες, έλλειψη νερού και εκτεταμένες πυρκαγιές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαμηνύει ότι οι εθνικές αρχές μπορούν να αναγνωρίσουν τις ακραίες αυτές συνθήκες ως ανωτέρα βία, ώστε οι πληγέντες παραγωγοί να μη χάσουν ενισχύσεις της ΚΓΠ επειδή αδυνατούν να τηρήσουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις.
Η παρέμβαση έρχεται ενώ το τελευταίο δελτίο του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Επιτροπής καταγράφει απότομη επιδείνωση των προοπτικών. Οι εκτιμώμενες αποδόσεις των θερινών καλλιεργειών στην ΕΕ έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω και βρίσκονται έως 14% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Σε ανάρτησή του, ο επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων Κριστόφ Χάνσεν αναγνώρισε ότι η θερμική καταπόνηση, η ξηρασία και οι δασικές πυρκαγιές έχουν ήδη επηρεάσει καλλιέργειες και ζωικό κεφάλαιο σε πολλές περιοχές της Ένωσης. Τόνισε ακόμη ότι η Επιτροπή παρακολουθεί την κατάσταση μαζί με τα κράτη μέλη, ενώ ο πλήρης αντίκτυπος στην παραγωγή θα μπορεί να αποτιμηθεί μόνο μετά το τέλος του καλοκαιριού.
Το κρίσιμο σημείο για τους παραγωγούς αφορά την προστασία των ενισχύσεων. Όταν οι ζημιές από την ξηρασία ή άλλο ακραίο φαινόμενο καθιστούν αντικειμενικά αδύνατη την τήρηση ορισμένων όρων, οι εθνικές αρχές έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν τις προβλεπόμενες ευελιξίες και παρεκκλίσεις. Η ίδια η Επιτροπή έχει ήδη διευκρινίσει τη χρήση της ανωτέρας βίας για περιπτώσεις σοβαρής ξηρασίας ή πλημμύρας.
Αυτό δεν ισοδυναμεί με αυτόματη αποζημίωση ούτε αποτελεί γενική απαλλαγή από τους κανόνες της ΚΓΠ. Σημαίνει ότι, εφόσον οι αρμόδιες εθνικές αρχές αναγνωρίσουν επισήμως τις περιστάσεις και συνδέσουν την αδυναμία συμμόρφωσης με το ακραίο γεγονός, οι δικαιούχοι μπορούν να διατηρήσουν τις πληρωμές που δικαιούνται.
Για τις περιοχές που επλήγησαν από πυρκαγιές, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να ανακατανείμουν πόρους μέσα στα Στρατηγικά τους Σχέδια, προκειμένου να αποκατασταθεί το παραγωγικό δυναμικό. Το Agrocapital είχε ήδη καταγράψει τη σύνδεση των πυρκαγιών με την ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική.
Η εικόνα στο χωράφι εξηγεί την αυξανόμενη πίεση προς τις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με το δελτίο JRC MARS της 24ης Αυγούστου, οι σοβαρότερες επιπτώσεις εντοπίζονται στη Γαλλία, στη νότια Γερμανία, στη βόρεια και κεντρική Ιταλία, στην Αυστρία, στην Τσεχία, στη Σλοβακία, στην Ουγγαρία και στη δυτική Ρουμανία.
Η υψηλή θερμοκρασία και η ανεπαρκής βροχόπτωση έπληξαν τις καλλιέργειες στην ανθοφορία και στον σχηματισμό της παραγωγής, περιορίζοντας τη γονιμότητα, τη βιομάζα και το γέμισμα του καρπού. Σε ορισμένες από τις πλέον επιβαρυμένες περιοχές το JRC θεωρεί πιθανή ακόμη και την τοπική αστοχία της καλλιέργειας.
Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στις ζώνες όπου το συγκεκριμένο δελτίο καταγράφει τις σοβαρότερες επιπτώσεις. Αυτό δεν αποκλείει τοπικές ζημιές ούτε προδικάζει την εφαρμογή της ανωτέρας βίας, η οποία εξαρτάται από την επίσημη αναγνώριση και την τεκμηρίωση των εθνικών αρχών.
Η πίεση είναι εμφανής κυρίως στον αραβόσιτο και στις υπόλοιπες θερινές καλλιέργειες. Στις χώρες της Μπενελούξ, στη Σλοβενία και στην Κροατία οι επιπτώσεις χαρακτηρίζονται πιο μέτριες, αλλά οι προσδοκίες για την απόδοση έχουν επίσης υποχωρήσει. Αντίθετα, για τα περισσότερα χειμερινά σιτηρά, των οποίων η συγκομιδή έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί, η ευρωπαϊκή πρόβλεψη παραμένει κοντά στον μέσο όρο της πενταετίας.
Το πρόβλημα δεν σταματά στις αροτραίες καλλιέργειες. Η παραγωγικότητα των βοσκοτόπων και η διαθεσιμότητα βοσκής έχουν μειωθεί αισθητά, αυξάνοντας την ανησυχία για την επάρκεια ζωοτροφών και το κόστος στις κτηνοτροφικές μονάδες. Πρόκειται για μια πίεση που προστίθεται στη μακροχρόνια συζήτηση για τη λειψυδρία στη νότια Ευρώπη και για τις επενδύσεις εξοικονόμησης νερού.
Η ευρωπαϊκή αποτίμηση θα περάσει από τρία διαδοχικά στάδια. Οι εμπειρογνώμονες των κρατών μελών για τις αροτραίες καλλιέργειες συνεδριάζουν στις 27 Αυγούστου για έναν αρχικό απολογισμό. Η ξηρασία θα συζητηθεί στο άτυπο Συμβούλιο Γεωργίας στην Ιρλανδία στις 6 έως 8 Σεπτεμβρίου και στη συνέχεια στο επίσημο Συμβούλιο της 28ης Σεπτεμβρίου.
Ο Χάνσεν συνδέει την άμεση διαχείριση των ζημιών με την επόμενη ΚΓΠ και την ανάγκη να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των εκμεταλλεύσεων. Η Επιτροπή έχει ήδη τοποθετήσει το νερό και την κλιματική προσαρμογή ψηλά στην ατζέντα.
Ωστόσο, για τους αγρότες που μετρούν τώρα απώλειες, το άμεσο ζητούμενο παραμένει πιο συγκεκριμένο. Ποιες περιοχές θα αναγνωριστούν ως πληγείσες, ποιες υποχρεώσεις θα καλυφθούν από τις παρεκκλίσεις και πόσο γρήγορα θα κινηθούν οι εθνικές διοικήσεις.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις