Σημαντικές αλλαγές στον γεωγραφικό χάρτη της καλλιέργειας σόγιας στην Ευρώπη προκαλούν η εντεινόμενη ξηρασία και οι δυσκολίες άρδευσης, με την παραγωγή να μετατοπίζεται σταδιακά από τις νότιες περιοχές προς χώρες με ψυχρότερο κλίμα. Την ώρα που οι καλλιεργούμενες εκτάσεις αυξάνονται στην Πολωνία, στη βόρεια Γαλλία και στη Γερμανία, η καλλιέργεια υποχωρεί στον ευρωπαϊκό Νότο, χωρίς ωστόσο να καταγράφεται σημαντική μεταβολή στη συνολική έκταση σόγιας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με το Seed World Europe, που επικαλείται τον διευθύνοντα σύμβουλο της βελγικής εταιρείας βελτίωσης φυτών Protealis, Benjamin Laga, οι αντίθετες τάσεις μεταξύ Βόρειας και Νότιας Ευρώπης διατηρούν σχετικά σταθερές τις συνολικές εκτάσεις της καλλιέργειας στην ΕΕ.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες, καθώς η συχνότερη εμφάνιση περιόδων ξηρασίας και οι αυξανόμενες δυσκολίες εξασφάλισης αρδευτικού νερού περιορίζουν τις δυνατότητες καλλιέργειας στις νοτιότερες περιοχές.
Αντίθετα, οι χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης αποκτούν σταδιακά μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη της σόγιας, ιδιαίτερα καθώς η βελτίωση των ποικιλιών επιτρέπει την καλλιέργειά της σε περιοχές με χαμηλότερες θερμοκρασίες και μικρότερη καλλιεργητική περίοδο.
Η μετατόπιση της παραγωγής αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένης της υψηλής εξάρτησής της από τις εισαγωγές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, περισσότερο από το 90% της κατανάλωσης σόγιας στην ΕΕ καλύπτεται από εισαγόμενες ποσότητες, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αυτάρκειας σε φυτικές πρωτεΐνες.
Η επέκταση της εγχώριας παραγωγής θεωρείται μία από τις δυνατότητες περιορισμού αυτής της εξάρτησης, ενώ η καλλιέργεια μπορεί να συμβάλει και στη μείωση των αναγκών χρήσης αζωτούχων λιπασμάτων.
Η σόγια, ως ψυχανθές, έχει την ικανότητα να δεσμεύει ατμοσφαιρικό άζωτο μέσω της συμβιωτικής σχέσης που αναπτύσσει με συγκεκριμένα βακτήρια. Το χαρακτηριστικό αυτό μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των γεωργικών συστημάτων απέναντι στις κλιματικές και οικονομικές πιέσεις.
Ωστόσο, η επέκταση της καλλιέργειας στις βορειότερες ευρωπαϊκές περιοχές δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις κλιματικές συνθήκες και την ανάπτυξη νέων ποικιλιών.
Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στη δημιουργία πρώιμων ποικιλιών με μεγαλύτερη αντοχή στο ψύχος, παραμένουν σημαντικά οικονομικά και καλλιεργητικά εμπόδια.
Από τη μία πλευρά, οι αγρότες εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων όταν δεν υπάρχουν εξασφαλισμένα κανάλια διάθεσης της παραγωγής. Από την άλλη, οι επιχειρήσεις μεταποίησης διστάζουν να επενδύσουν σε νέες εγκαταστάσεις εάν δεν διασφαλίζεται επαρκής και σταθερή τοπική προσφορά πρώτης ύλης.
Ως αποτέλεσμα, η δημιουργία ολοκληρωμένων αλυσίδων αξίας, από την καλλιέργεια έως τη μεταποίηση και την εμπορία, προχωρά με βραδύτερους ρυθμούς σε σχέση με την τεχνολογική πρόοδο που επιτυγχάνεται στην παραγωγή.
Ένα επιπλέον ζήτημα αφορά τη διασφάλιση της αποτελεσματικής δέσμευσης του αζώτου από τα φυτά.
Η σόγια βασίζεται στη συμβίωση με βακτήρια του γένους Bradyrhizobium, τα οποία δεν είναι ευρέως διαδεδομένα στα ευρωπαϊκά εδάφη. Για τον λόγο αυτό απαιτείται εμβολιασμός των σπόρων με κατάλληλους μικροοργανισμούς, ώστε να εξασφαλιστεί η ομαλή ανάπτυξη της καλλιέργειας.
Η λανθασμένη εφαρμογή της συγκεκριμένης διαδικασίας μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη των φυτών και να μειώσει τις αποδόσεις, ιδιαίτερα σε εκμεταλλεύσεις που εντάσσουν για πρώτη φορά τη σόγια στο καλλιεργητικό τους πρόγραμμα.
Για την αντιμετώπιση αυτής της δυσκολίας, η Protealis έχει αναπτύξει το σκεύασμα MagNfix, το οποίο βασίζεται σε στέλεχος του βακτηρίου Bradyrhizobium japonicum προσαρμοσμένο σε ψυχρότερες συνθήκες.
Η συγκεκριμένη τεχνολογία επιτρέπει την επεξεργασία των σπόρων πριν από τη σπορά, διατηρώντας τη βιωσιμότητα των βακτηρίων ακόμη και κατά τη διάρκεια παρατεταμένης αποθήκευσης.
Σύμφωνα με την εταιρεία, δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν επί τρία χρόνια στο Βέλγιο, στη Γαλλία και στη Γερμανία έδειξαν ότι οι εμβολιασμένοι σπόροι μπορούν να διατηρούν αποτελεσματική την ικανότητα δέσμευσης αζώτου ακόμη και μετά από 90 ημέρες αποθήκευσης. Τα αποτελέσματα προέρχονται από δοκιμές της ίδιας της εταιρείας και των ερευνητικών συνεργατών της.
Παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, η περαιτέρω ανάπτυξη της ευρωπαϊκής παραγωγής σόγιας προϋποθέτει επενδύσεις σε εγκαταστάσεις μεταποίησης, ενίσχυση των δικτύων εμπορίας και προσαρμογή των αμειψισπορών στις κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής.
Καθώς οι πιέσεις από την ξηρασία εντείνονται στον ευρωπαϊκό Νότο, οι βορειότερες χώρες αναδεικνύονται σε πιθανό βασικό πεδίο επέκτασης της καλλιέργειας τα επόμενα χρόνια, με την εξέλιξη της αγοράς και τη δημιουργία κατάλληλων υποδομών να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την αξιοποίηση αυτής της προοπτικής.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις