Του Γ.Μπακόλα
Στις Βρυξέλλες, εκπρόσωποι ευρωπαϊκών θεσμών, ασφαλιστικών οργανισμών και του αγροτικού τομέα έθεσαν στο επίκεντρο την προστασία της παραγωγής. Τα μοντέλα της Ισπανίας και της Ιταλίας, τα κενά του σημερινού συστήματος και η ανάγκη να περάσει η Ευρώπη από την αποζημίωση στην πρόληψη.
Η συζήτηση για τη διαχείριση κινδύνων στη γεωργία αποκτά νέα σημασία ενόψει της ΚΑΠ 2028–2034. Στην πρώτη συνάντηση της Θεματικής Ομάδας του EU CAP Network, που πραγματοποιήθηκε χθες, Πέμπτη στις Βρυξέλλες, το ενδιαφέρον στράφηκε στα εργαλεία με τα οποία οι ευρωπαϊκές εκμεταλλεύσεις μπορούν να προστατευθούν από τις κλιματικές καταστροφές, τις ανατροπές στις αγορές και τις διαδοχικές κρίσεις που πιέζουν το αγροτικό εισόδημα.
Η αφετηρία είναι κοινή για ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά οι απαντήσεις διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Άλλοι παραγωγοί διαθέτουν πρόσβαση σε οργανωμένα ασφαλιστικά σχήματα και άλλοι εξαρτώνται περισσότερο από τις δημόσιες αποζημιώσεις μετά από μια καταστροφή. Αυτή ακριβώς η ανισορροπία βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας, η οποία επιδιώκει να συνδέσει την πρόληψη, την ασφάλιση και τη διαχείριση κρίσεων σε ένα πιο συνεκτικό πλαίσιο.
Στην έδρα του Δικτύου ΚΓΠ της ΕΕ, στην Avenue des Arts, η ημερήσια διάταξη έφερε κοντά διαφορετικές πλευρές της αγροτικής οικονομίας: την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την πανεπιστημιακή έρευνα, την ασφαλιστική αγορά και τις οργανώσεις παραγωγών. Το ζητούμενο δεν ήταν απλώς η καταγραφή των κινδύνων, αλλά η αναζήτηση εργαλείων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας τα επόμενα χρόνια.
Στο πρόγραμμα των εργασιών, ο Samuele Trestini, από το Πανεπιστήμιο της Πάντοβας, είχε αναλάβει την αποτύπωση του ευρωπαϊκού τοπίου διαχείρισης κινδύνων, ενώ η Veronika Madner, από τη DG AGRI, παρουσίαζε το θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τον συντονισμό της συνάντησης είχε ο Alex Papakonstantinou του EU CAP Network.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσαν τα δύο εθνικά παραδείγματα που είχαν επιλεγεί για παρουσίαση. Το πρώτο ήταν το ισπανικό σύστημα αγροτικής ασφάλισης, με εισηγητή τον Jorge Fraile Garcia, το οποίο προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση στην οργάνωση της ασφαλιστικής προστασίας. Το δεύτερο ήταν το ιταλικό Agri-CAT, το εθνικό αλληλοβοηθητικό ταμείο για καταστροφικά γεγονότα, που παρουσίαζε η Laura Rosatelli του οργανισμού ISMEA.
Η επιλογή των δύο μοντέλων έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ισπανία διαθέτει μακρά εμπειρία σε οργανωμένα σχήματα αγροτικής ασφάλισης, ενώ η Ιταλία επιχειρεί μέσω του Agri-CAT μπορεί να αντιμετωπίσει τις καταστροφικές ζημιές με έναν μηχανισμό συλλογικής διαχείρισης. Πρόκειται για διαφορετικές προσεγγίσεις στο ίδιο πρόβλημα: πώς μπορεί ένας παραγωγός να συνεχίσει την εκμετάλλευσή του όταν μια φυσική καταστροφή ανατρέπει μέσα σε λίγες ώρες τον οικονομικό προγραμματισμό ολόκληρης της χρονιάς.

Στην ευρωπαϊκή συζήτηση περιλαμβανόταν και η οπτική του ιδιωτικού ασφαλιστικού τομέα, μέσω του Thomas Gehrke της Vereinigte Hagelversicherung, καθώς και οι ιδιαίτερες προκλήσεις της γαλακτοπαραγωγής, με τη συμμετοχή του Guntis Gutmanis από το European Milk Board.
Το πρόγραμμα δεν περιορίστηκε στις εισηγήσεις όμως προέβλεπε ανοιχτή συζήτηση για τα εμπόδια και τα κενά του σημερινού συστήματος, καθώς και παράλληλες ομάδες εργασίας για τις προϋποθέσεις που θα επέτρεπαν την ευρύτερη χρήση των διαθέσιμων εργαλείων. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η αποτελεσματικότητα, η πρόσβαση των παραγωγών και η δυνατότητα σύνδεσης διαφορετικών μηχανισμών προστασίας.
Οι ολοένα συχνότερες ζημιές από ακραία καιρικά φαινόμενα, η πίεση στο κόστος παραγωγής και η ανάγκη ανασχεδιασμού της αγροτικής προστασίας καθιστούν αναγκαία τη μελέτη των ευρωπαϊκών εμπειριών. Η σύγκριση με την Ισπανία και την Ιταλία ανοίγει ουσιαστικά το ερώτημα κατά πόσο το ελληνικό σύστημα μπορεί να εξελιχθεί ώστε να παρέχει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα, ταχύτερη ανταπόκριση και αποτελεσματικότερη πρόληψη.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δεν συνεπάγεται ότι έχει αποφασιστεί ένα ενιαίο ασφαλιστικό μοντέλο για όλα τα κράτη μέλη. Αποτελεί, ωστόσο, μέρος της συζήτησης που θα τροφοδοτήσει τον σχεδιασμό της επόμενης ΚΑΠ. Η πρόκληση είναι να μη μείνει η διαχείριση κινδύνων μια διαδικασία που ενεργοποιείται μόνο όταν έχει ήδη χαθεί η παραγωγή.
Η νέα Θεματική Ομάδα, στην οποία προβλέπεται να συμμετέχουν περίπου 40 εκπρόσωποι από ευρωπαϊκούς θεσμούς, οργανώσεις παραγωγών, ασφαλιστικούς φορείς και την επιστημονική κοινότητα, θα συνεχίσει τις εργασίες της στις 4 Φεβρουαρίου 2027, στις Βρυξέλλες. Μέχρι τότε, το κρίσιμο ζητούμενο είναι να αποκτήσουν οι ευρωπαϊκές συζητήσεις για την ανθεκτικότητα της γεωργίας συγκεκριμένο περιεχόμενο για τον παραγωγό.
Άλλωστε, το μέγεθος του προβλήματος είναι ήδη γνωστό. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το EU CAP Network, οι κλιματικοί κίνδυνοι προκαλούν ετήσιες απώλειες περίπου 28,3 δισ. ευρώ στην ευρωπαϊκή γεωργία, ενώ μόλις το 20%–30% των ζημιών καλύπτεται ασφαλιστικά.
Αυτή είναι ίσως και η σημαντικότερη διάσταση της συζήτησης που άνοιξε στις Βρυξέλλες. Η νέα ΚΑΠ καλείται να απαντήσει σε ένα πρόβλημα που δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο με έκτακτες αποζημιώσεις. Για χιλιάδες αγροτικές εκμεταλλεύσεις, η δυνατότητα να συνεχίσουν να παράγουν μετά την επόμενη κρίση θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν πολύ πριν αυτή εκδηλωθεί.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις