Του Φώτη Σκληρού
Ο αγροτικός τομέας αποτελεί βασικό πυλώνα της Ελληνικής οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής της υπαίθρου. Παρά τη σημασία του, ο πρωτογενής τομέας αντιμετωπίζει σοβαρά και διαχρονικά προβλήματα, τα οποία επηρεάζουν το εισόδημα των αγροτών, την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της αγροτικής ανάπτυξης. Το λεγόμενο «αγροτικό πρόβλημα» αφορά τόσο την Ελλάδα όσο και την Ευρωπαϊκή Ένωση και απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις σε οικονομικό, κοινωνικό και θεσμικό επίπεδο.
1. Αιτίες του αγροτικού προβλήματος
α) Οικονομικές αιτίες
Οι αγρότες αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος παραγωγής, λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας, των λιπασμάτων και των ζωοτροφών. Παράλληλα, οι τιμές πώλησης των αγροτικών προϊόντων παραμένουν χαμηλές, καθώς ο αγρότης έχει περιορισμένη διαπραγματευτική δύναμη απέναντι στους μεσάζοντες και στις μεγάλες εμπορικές αλυσίδες.
β) Διαρθρωτικές αδυναμίες
Ο πολυτεμαχισμένος και μικρός αγροτικός κλήρος και η έλλειψη συνεργατικών σχημάτων μειώνουν την ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής γεωργίας. Πολλές εκμεταλλεύσεις παραμένουν οικογενειακές και χαμηλής παραγωγικότητας.
γ) Κοινωνικοί παράγοντες
Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και η εγκατάλειψη της υπαίθρου από τους νέους οδηγούν σε ερημοποίηση αγροτικών περιοχών. Το αγροτικό επάγγελμα συχνά θεωρείται επισφαλές και χαμηλού κύρους.
δ) Περιβαλλοντικοί και κλιματικοί παράγοντες
Η κλιματική αλλαγή προκαλεί ακραία καιρικά φαινόμενα, ξηρασίες και πλημμύρες, επηρεάζοντας αρνητικά την παραγωγή. Παράλληλα, η υπερεκμετάλλευση φυσικών πόρων επιβαρύνει το περιβάλλον.
2. Προτάσεις για την αντιμετώπιση του αγροτικού προβλήματος
α) Ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος
Απαιτείται μείωση του κόστους παραγωγής μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων και ενεργειακής στήριξης, καθώς και διασφάλιση δίκαιων τιμών για τα αγροτικά προϊόντα.
β) Εκσυγχρονισμός και αναδιάρθρωση
Εκσυγχρονισμός, διαφάνεια και δίκαιη κατανομή των αγροτικών επιδοτήσεων
Η προώθηση των αγροτικών συνεταιρισμών, οι αναδασμοί και η χρήση σύγχρονων τεχνολογιών μπορούν να βελτιώσουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα.
γ) Στήριξη των νέων αγροτών
Κίνητρα για εγκατάσταση νέων στην ύπαιθρο, πρόσβαση σε χρηματοδότηση, εκπαίδευση και καινοτομία είναι απαραίτητα για την ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού.
δ) Βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη
Η στροφή σε φιλικές προς το περιβάλλον καλλιέργειες, η εξοικονόμηση νερού και η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή συμβάλλουν στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
3. Αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην Ελληνική νομοθεσία
Απλοποίηση των γραφειοκρατικών διαδικασιών για επιδοτήσεις και άδειες
Σταθερό και διαφανές πλαίσιο για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς
Ενίσχυση της αγροτικής ασφάλισης και των αποζημιώσεων σε φυσικές καταστροφές
Φορολογικά και ασφαλιστικά κίνητρα για νέους και επαγγελματίες αγρότες
Στήριξη της αγροτικής εκπαίδευσης και συμβουλευτικής.
4. Αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία
Αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) με έμφαση στους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς
Δικαιότερη κατανομή των επιδοτήσεων
Περιορισμός αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στην αγροδιατροφική αλυσίδα
Ευελιξία στα κράτη-μέλη για την προσαρμογή στις εθνικές ανάγκες
Ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικών στόχων και οικονομικής βιωσιμότητας των αγροτών.
Συμπέρασμα
Η επίλυση του αγροτικού προβλήματος απαιτεί ολοκληρωμένη στρατηγική και πολιτική βούληση. Μέσα από στοχευμένες μεταρρυθμίσεις στην Ελληνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία, τη στήριξη των αγροτών και τη βιώσιμη αξιοποίηση των φυσικών πόρων, ο αγροτικός τομέας μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής.
Η επίλυση του αγροτικού και του δημογραφικού προβλήματος αποτελούν άμεση εθνική ανάγκη επιβίωσης.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις