«Άνοιξε η ψαλίδα» μεταξύ τιμών ακινήτων και εισοδημάτων στην ΕΕ

Το 2025, ο λόγος τιμής κατοικιών προς εισόδημα στην ΕΕ ήταν 6,8% υψηλότερος από ό,τι το 2015, πράγμα που σημαίνει ότι οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν σε σχέση με το εισόδημα των νοικοκυριών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας. Πίσω από αυτήν την αύξηση σε επίπεδο ΕΕ, οι εθνικές εξελίξεις διέφεραν σημαντικά, με τον λόγο να αυξάνεται σε 17 χώρες της ΕΕ και να μειώνεται στις άλλες 10.

Ο λόγος τιμής κατοικίας προς εισόδημα συγκρίνει τις μεταβολές στις τιμές των κατοικιών με τις μεταβολές στο κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών, σε σχέση με ένα έτος βάσης. Αυξάνεται όταν οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται ταχύτερα (ή μειώνονται πιο αργά) από το εισόδημα, μειώνεται όταν αυξάνονται πιο αργά και παραμένει αμετάβλητος όταν και οι δύο αλλάζουν με τον ίδιο ρυθμό. 

Μεταξύ 2015 και 2025, η Πορτογαλία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στον λόγο τιμών κατοικιών προς εισόδημα (+60,8%), ακολουθούμενη από την Ολλανδία (+34,3%), την Ουγγαρία (+26,5%), την Τσεχία (+25,8%) και την Ισπανία (+24,5%). 

Στο άλλο άκρο, η Ρουμανία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση (-42,8%), ακολουθούμενη από τη Φινλανδία (-25,2%) και τη Βουλγαρία (-16,2%). Αυτά τα στοιχεία συγκρίνουν τις μεταβολές των τιμών σε σχέση με τις μεταβολές του εισοδήματος με την πάροδο του χρόνου. Ως εκ τούτου, δεν κατατάσσουν τις χώρες με βάση το πόσο ακριβές είναι οι κατοικίες σε σχέση με τα επίπεδα εισοδήματος σε απόλυτους όρους. 

 Πηγαίο σύνολο δεδομένων: tipsho60

Ένας άλλος τρόπος για να κατανοήσουμε την προσιτότητα της στέγασης είναι ο τυποποιημένος δείκτης τιμής κατοικίας προς εισόδημα. Δείχνει εάν ο λόγος του δείκτη τιμών κατοικιών προς το εισόδημα των νοικοκυριών είναι πάνω ή κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του από το 2000. Τα δεδομένα δείχνουν 2 σαφείς κορυφώσεις: το 2007, πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, και το 2022. Σε αυτά τα έτη, ο λόγος τιμής κατοικίας προς εισόδημα διαμορφώθηκε σε 7,9% και 7,4% πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του, αντίστοιχα. Μεταξύ αυτών των κορυφώσεων, ο λόγος μειώθηκε σε 6,4% κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του το 2014, πριν αυξηθεί ξανά. Μετά το 2022, μειώθηκε το 2023 και το 2024, και στη συνέχεια επανήλθε πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του το 2025 (+0,03%).

Ο τυποποιημένος δείκτης τιμής κατοικίας προς εισόδημα βοηθά στον εντοπισμό πιθανών ανισορροπιών στην αγορά κατοικίας με την πάροδο του χρόνου και ως εκ τούτου χρησιμοποιείται ως βοηθητικός δείκτης στον πίνακα αποτελεσμάτων της Διαδικασίας Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (ΔΜΑ). 

Πηγαίο σύνολο δεδομένων: tipsho60

Ο λόγος τιμής κατοικίας προς εισόδημα και η τυποποιημένη έκδοσή του περιγράφουν μια διάσταση της προσιτής τιμής της κατοικίας. Άλλες συμπληρωματικές διαστάσεις περιλαμβάνουν τον αριθμό των ετών εισοδήματος που απαιτούνται για την αγορά μιας κατοικίας και το κόστος χρηματοδότησης της αγοράς μέσω στεγαστικού δανείου. Τα τρέχοντα έξοδα στέγασης καλύπτονται από άλλους δείκτες της Eurostat, όπως το μερίδιο του κόστους στέγασης στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.