Πριν δηλώσει τι καλλιεργεί, ο παραγωγός καλείται πρώτα να αποδείξει πού ακριβώς το καλλιεργεί. Αυτή η φαινομενικά απλή προϋπόθεση μετατρέπει κάθε χρόνο τη διαδικασία υποβολής των δηλώσεων ΟΣΔΕ σε μια δύσκολη άσκηση για αγρότες, ιδιοκτήτες αγροτεμαχίων, λογιστές και Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων.
Για τις ιδιόκτητες εκτάσεις απαιτείται η προσκόμιση του Ε9, ενώ για τα μισθωμένα χωράφια χρειάζονται τα αντίστοιχα συμφωνητικά μίσθωσης. Στην πράξη, όμως, η εικόνα της αγροτικής γης είναι συχνά πολύ πιο σύνθετη από ό,τι αποτυπώνεται στις ηλεκτρονικές εφαρμογές και στα φορολογικά αρχεία.
Το πλαίσιο για τα μισθωτήρια έχει διαμορφωθεί με αποφάσεις της ΑΑΔΕ και του υπουργείου Οικονομικών. Με την ΠΟΛ.1013/07.01.2014 είχε καθιερωθεί η ηλεκτρονική υποβολή όλων των μισθωτηρίων, ανεξάρτητα από το ύψος του μισθώματος, ακόμη και όταν αυτό ανερχόταν σε 0,01 ευρώ. Έναν χρόνο αργότερα, με την ΠΟΛ.1028/23.01.2015, η ηλεκτρονική υποβολή έγινε προαιρετική για τους εκμισθωτές αγροτικών εκτάσεων, εφόσον το μηνιαίο μίσθωμα δεν ξεπερνούσε τα 80 ευρώ.
Η πρόβλεψη αυτή ανέδειξε, ωστόσο, την απόσταση ανάμεσα στη διοικητική προσέγγιση και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγροτική αγορά. Τα μισθώματα των χωραφιών δεν συμφωνούνται συνήθως σε μηνιαία βάση, αλλά ανά στρέμμα και καλλιεργητική περίοδο.
Ηλεκτρονικό ή χειρόγραφο συμφωνητικό
Τα ηλεκτρονικά μισθωτήρια συνοδεύονται από σοβαρές πρακτικές δυσκολίες. Η ημερομηνία σύνταξης αποτυπώνεται στο σύστημα και η καθυστερημένη υποβολή μπορεί να επιφέρει πρόστιμο.
Αντίθετα, ένα χειρόγραφο συμφωνητικό μπορεί να συνταχθεί εκ των υστέρων, να θεωρηθεί από πρόεδρο κοινότητας χωρίς ημερομηνία και να τροποποιηθεί χωρίς την ίδια διαδικαστική αυστηρότητα. Δημιουργούνται έτσι δύο διαφορετικές ταχύτητες στην τεκμηρίωση των μισθώσεων, ανάλογα με τον τρόπο σύνταξης του συμφωνητικού.
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο εξαιτίας του χρόνου έναρξης και ολοκλήρωσης των δηλώσεων ΟΣΔΕ. Στο παρελθόν η διαδικασία έκλεινε έως τις 15 Μαΐου, αμέσως μετά τη σπορά των περισσότερων καλλιεργειών. Πλέον, σε αρκετές περιπτώσεις, το σύστημα ανοίγει όταν οι παραγωγοί έχουν ήδη συγκομίσει, πουλήσει την παραγωγή τους και εισπράξει τα χρήματα.
Το 2025 η υποβολή των δηλώσεων ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο. Πολλοί αγρότες, παρότι γνωρίζουν από την αρχή ποια χωράφια καλλιεργούν, συντάσσουν τα μισθωτήρια λίγο πριν από το προγραμματισμένο ραντεβού για τη δήλωση. Συχνά τα συμφωνητικά καταρτίζονται στα γραφεία των ΚΥΔ για λόγους διευκόλυνσης, χωρίς όμως να περιλαμβάνουν πάντοτε όλα τα απαιτούμενα στοιχεία, όπως ο Αριθμός Ταυτότητας Ακινήτου.
Θάνατοι ιδιοκτητών και εκκρεμείς κληρονομιές
Ιδιαίτερες δυσκολίες εμφανίζονται στις πολυετείς μισθώσεις. Όταν ζητείται η ανανέωση ενός συμφωνητικού, μπορεί να διαπιστωθεί ότι ο ιδιοκτήτης που υπέγραψε την προηγούμενη σύμβαση έχει αποβιώσει.
Το πρόβλημα συνήθως εντοπίζεται από τον λογιστή κατά την περίοδο των φορολογικών δηλώσεων, όταν το σύστημα δεν επιτρέπει την καταχώριση συναλλαγής σε ΑΦΜ θανόντος.
Ακόμη πιο περίπλοκη είναι η κατάσταση όταν δεν έχει ολοκληρωθεί η αποδοχή κληρονομιάς. Εάν, για παράδειγμα, ένας ιδιοκτήτης αφήσει κληρονόμους τη σύζυγο και δύο παιδιά, αλλά τα δικαιώματα επί των ακινήτων δεν έχουν αποτυπωθεί στο Ε9, δημιουργούνται κενά στους ΑΤΑΚ και, κατά συνέπεια, στη δήλωση των αγροτεμαχίων.
Ανεξάρτητα από το πότε θα γίνει η αποδοχή της κληρονομιάς, οι κληρονόμοι οφείλουν να καταγράψουν στο Ε9 το ποσοστό που τους αναλογεί.
Υπάρχουν, παράλληλα, ιδιοκτήτες που αποφεύγουν την καταχώριση των ακινήτων, προκειμένου να μην επιβαρυνθούν με τον αντίστοιχο ΕΝΦΙΑ. Σε άλλες περιπτώσεις, οι συνιδιοκτήτες κατοικούν σε διαφορετικές περιοχές, δεν ασχολούνται άμεσα με τα αγροτεμάχια και έχουν αναθέσει τη διαχείρισή τους σε έναν εκπρόσωπο. Ο τελευταίος μπορεί να εισπράττει τα μισθώματα, χωρίς όμως να υπογράφει τα απαραίτητα συμφωνητικά για λογαριασμό των ιδιοκτητών.
Οι ανταλλαγές χωραφιών και οι επιδοτήσεις
Μια ακόμη ιδιαιτερότητα της αγροτικής δραστηριότητας είναι οι ανταλλαγές εκτάσεων μεταξύ παραγωγών. Ένας αγρότης μπορεί να έχει μισθώσει ένα χωράφι, αλλά να το ανταλλάξει προσωρινά με έκταση άλλου παραγωγού, επειδή η θέση του πρώτου δεν εξυπηρετεί τον καλλιεργητικό του σχεδιασμό.
Για τις περιπτώσεις αυτές συντάσσονται συμφωνητικά ανταλλαγής. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία, ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν τα αποδεχόταν, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εμπλοκές στις δηλώσεις και στις ενισχύσεις.
Η φετινή διαδικασία συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς είναι η πρώτη μετά τη μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο το νέο διοικητικό σχήμα θα καταφέρει να απλοποιήσει τη σύνταξη και την υποβολή των δηλώσεων καλλιέργειας και να βάλει τάξη σε ένα πεδίο που προκαλεί διαχρονικά προβλήματα στον πρωτογενή τομέα.
Στην ίδια συζήτηση εντάσσεται και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της γεωργίας. Παρά τη δημιουργία πολλών ηλεκτρονικών πλατφορμών, επισημαίνεται ότι αρκετές από αυτές δεν εφαρμόζονται αποτελεσματικά στην πράξη. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η τροποποίηση της απόφασης για την εξόφληση των νωπών αγροτικών προϊόντων από τις 60 στις 30 ημέρες.
Ανοιχτό παραμένει, τέλος, και το ζήτημα της εκκαθάρισης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο, καθώς εξακολουθεί να ζητείται σαφής εικόνα για τον αριθμό των δικαιούχων που εισέπραξαν την επιστροφή του ΕΦΚ για το 2025.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις