Το βαμβάκι φτάνει στη συγκομιδή, αλλά μια από τις ενισχύσεις που οι παραγωγοί περίμεναν για τη φετινή καλλιέργεια κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά. Το πρόγραμμα άνθρακα στο βαμβάκι βρίσκεται αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο να χαθεί το 2026, σύμφωνα με πληροφορίες του Agrocapital που δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα. Για όσους προσδοκούσαν ένα πρόσθετο στήριγμα στο εισόδημά τους, η αβεβαιότητα έρχεται την ώρα που οι περισσότερες δαπάνες της χρονιάς έχουν ήδη γίνει.
Οριστική απόφαση μη εφαρμογής δεν έχει επιβεβαιωθεί και τα περιθώρια δεν θεωρούνται εξαντλημένα. Ωστόσο, οι πληροφορίες που φτάνουν από την αγορά δεν είναι ενθαρρυντικές. Το Agrocapital θέτει το ζήτημα εδώ και καιρό, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει λάβει σαφή απάντηση για την τύχη της φετινής εφαρμογής. Η σιωπή δεν αποδεικνύει ότι το μέτρο χάθηκε. Αφήνει, όμως, τους παραγωγούς χωρίς την ενημέρωση που χρειάζονται για τον οικονομικό τους προγραμματισμό.
Η προσδοκία της ενίσχυσης δεν δημιουργήθηκε χωρίς βάση. Στην επίσημη προδημοσίευση του ΥΠΑΑΤ, τον Δεκέμβριο του 2025, η παρέμβαση προέβλεπε εφαρμογή την τριετία 2026–2028, με έτος αναφοράς το 2025 και ετήσια ενίσχυση για το βαμβάκι 31,7 ευρώ ανά στρέμμα. Ο συνολικός σχεδιασμός, προϋπολογισμού 96 εκατ. ευρώ, περιλάμβανε επίσης τη βιομηχανική τομάτα και την κινόα.
Υπήρχε, μάλιστα, μια κρίσιμη πρόβλεψη. Οι ενδιαφερόμενοι καλούνταν να τηρούν τις δεσμεύσεις από την 1η Ιανουαρίου 2026, με δική τους ευθύνη, ενώ θα ακολουθούσε η πρόσκληση υποβολής αιτήσεων. Προβλεπόταν μείωση του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20% το πρώτο έτος και διατήρησή της τα επόμενα δύο, με καταγραφή εργασιών, παραστατικά και τεχνική παρακολούθηση.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία του προβλήματος. Ο καλλιεργητικός σχεδιασμός προηγείται της συγκομιδής. Οι αποφάσεις για τη λίπανση, τις επεμβάσεις στο έδαφος και τη διαχείριση των εισροών λαμβάνονται μέσα στη χρονιά. Όταν ένας παραγωγός προσαρμόζει την πρακτική του προσδοκώντας να συμμετάσχει σε ένα ανακοινωμένο μέτρο, η παρατεταμένη εκκρεμότητα αποκτά πραγματικό οικονομικό βάρος.
Όπως είχε επισημάνει το Agrocapital στο ρεπορτάζ για τους όρους και τους δυνητικούς δικαιούχους της ενίσχυσης, δεν επρόκειτο για αυτόματη πληρωμή προς όλους τους βαμβακοπαραγωγούς. Το ποσό συνδεόταν με συγκεκριμένες υποχρεώσεις και περιλάμβανε κόστος συμβούλου και λογισμικού. Η προδημοσίευση δεν ισοδυναμεί με ένταξη ούτε εξασφαλίζει από μόνη της πληρωμή. Αυτό, όμως, καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την έγκαιρη αποσαφήνιση των τελικών όρων.
Η ανησυχία έχει ήδη φτάσει και στη Βουλή. Σε κοινοβουλευτική ερώτηση για την απουσία πρόσκλησης, ο ανεξάρτητος βουλευτής Ξάνθης Χουσεΐν Ζεϊμπέκ έθεσε το ενδεχόμενο απώλειας του έτους 2026, επισημαίνοντας ότι παραγωγοί είχαν συνυπολογίσει την αναμενόμενη στήριξη στον σχεδιασμό τους, μέσα σε συνθήκες υψηλού κόστους και πίεσης στις τιμές.
Εάν τελικά η φετινή εφαρμογή δεν προχωρήσει, το πλήγμα θα αφορά τόσο το προσδοκώμενο εισόδημα όσο και την εμπιστοσύνη στην αγροτική πολιτική. Η μετάβαση σε διαφορετικές καλλιεργητικές πρακτικές απαιτεί χρόνο, τεκμηρίωση και δαπάνες. Δύσκολα μπορεί να ζητείται από τον αγρότη να αναλάβει αυτές τις υποχρεώσεις όταν παραμένει αβέβαιο εάν και πότε θα ενεργοποιηθεί η αντίστοιχη στήριξη.
Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η παρέμβαση της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος. Οι πρωτοβουλίες της ΔΟΒ για το μέλλον της καλλιέργειας έχουν αναδείξει την ανάγκη αξιοποίησης χρηματοδοτικών εργαλείων για την ενίσχυση του παραγωγού. Σήμερα χρειάζεται μια νέα, συγκεκριμένη θεσμική πρωτοβουλία, ώστε να αποσαφηνιστεί τι μπορεί ακόμη να γίνει για τη φετινή χρονιά.
Για το πρόγραμμα άνθρακα στο βαμβάκι, το ΥΠΑΑΤ οφείλει πλέον να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις. Παραμένει εφικτή η εφαρμογή για το 2026; Πότε θα εκδοθεί η πρόσκληση, ποιοι θα μπορούν να ενταχθούν και πώς θα αντιμετωπιστούν οι πρακτικές που έχουν ήδη εφαρμόσει οι ενδιαφερόμενοι; Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα των αιτήσεων και των πληρωμών;
Ακόμη υπάρχει η προσδοκία ότι το μέτρο μπορεί να προχωρήσει. Για να αποκτήσει, όμως, αυτή η προσδοκία πραγματικό περιεχόμενο, χρειάζεται επίσημη ενημέρωση και εφαρμόσιμο χρονοδιάγραμμα. Οι παραγωγοί φτάνουν στον απολογισμό της χρονιάς. Δεν μπορούν να περιμένουν ακόμη να μάθουν αν ισχύει ο σχεδιασμός με τον οποίο την ξεκίνησαν.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις