Γάλα: «Βουτιά» 21% στις τιμές παραγωγού στην ΕΕ

Σε νέα φάση πιέσεων εισέρχεται η ευρωπαϊκή αγελαδοτροφία, καθώς η σημαντική υποχώρηση των τιμών του γάλακτος, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος εκτροφής, περιορίζει την κερδοφορία των παραγωγών και επιταχύνει τη μείωση των κοπαδιών. Η κατάσταση αναμένεται να επηρεάσει και την παραγωγή γάλακτος το 2027, με τις μικρότερες κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις να βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση.

Σύμφωνα με στοιχεία και προβλέψεις της Υπηρεσίας Εξωτερικής Γεωργίας του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας (FAS USDA), η μέση τιμή παραγωγού για το νωπό αγελαδινό γάλα στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε τον Αύγουστο του 2026 στα 42,2 ευρώ ανά 100 κιλά, καταγράφοντας πτώση 21% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025.

Η τιμή αυτή βρίσκεται επίσης κατά 10% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της περιόδου 2021-2025, αποτυπώνοντας τη σημαντική μεταβολή που έχει σημειωθεί στην αγορά μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.

Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν ληφθεί υπόψη ότι το 2025 αποτέλεσε χρονιά υψηλών τιμών, με τη μέση ετήσια τιμή του γάλακτος να φτάνει τα 52,5 ευρώ ανά 100 κιλά. Η υποχώρηση των τιμών έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κτηνοτρόφοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επιβαρύνσεις από την ενέργεια, τα λιπάσματα και τις δαπάνες συντήρησης των ζώων.

Το αποτέλεσμα είναι η συμπίεση των περιθωρίων κέρδους, με αρκετές εκμεταλλεύσεις να περιορίζουν τον αριθμό των ζώων τους, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη συνέχιση της δραστηριότητάς τους. Οι πιέσεις αυτές αποτυπώνονται και στις προβλέψεις για το ευρωπαϊκό ζωικό κεφάλαιο. Σύμφωνα με το USDA, ο αριθμός των γαλακτοπαραγωγικών αγελάδων στην ΕΕ αναμένεται να μειωθεί κατά 1%, φτάνοντας τα 18,8 εκατομμύρια ζώα στις αρχές του 2027.

Οι μεγαλύτερες απώλειες εκτιμάται ότι θα καταγραφούν στις μικρότερες και λιγότερο αποδοτικές εκμεταλλεύσεις, οι οποίες δυσκολεύονται περισσότερο να ανταποκριθούν στις οικονομικές και παραγωγικές απαιτήσεις.

Αντίθετα, οι μεγαλύτερες μονάδες, που διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό και υψηλότερα επίπεδα παραγωγικότητας, εμφανίζονται σε καλύτερη θέση για να διατηρήσουν το ζωικό τους κεφάλαιο. Στους παράγοντες που οδηγούν στη συρρίκνωση των κοπαδιών περιλαμβάνονται, πέρα από τη χαμηλή κερδοφορία, οι αυστηρότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, οι ασθένειες των ζώων και η σταδιακή αποχώρηση μικρών κτηνοτροφικών μονάδων, ιδιαίτερα σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Η μείωση του αριθμού των αγελάδων αναμένεται να επηρεάσει και τη συνολική παραγωγή γάλακτος.

Το USDA προβλέπει ότι το 2027 η ευρωπαϊκή παραγωγή θα υποχωρήσει κατά 0,3%, στους 149 εκατ. τόνους, από 149,5 εκατ. τόνους που εκτιμάται ότι θα παραχθούν το 2026. Πρόκειται για αλλαγή τάσης, καθώς για το 2026 προβλέπεται αύξηση της παραγωγής κατά 1,5%.

Παρότι η παραγωγικότητα ανά ζώο συνεχίζει να βελτιώνεται, κυρίως σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η εξέλιξη αυτή δεν αναμένεται να αντισταθμίσει πλήρως τη μείωση του ζωικού κεφαλαίου.

Πρόσθετη ανησυχία προκαλούν οι επιπτώσεις των καιρικών συνθηκών στη διαθεσιμότητα ζωοτροφών. Οι παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες και οι περιορισμένες βροχοπτώσεις κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026 επηρέασαν βοσκοτόπια και καλλιέργειες ζωοτροφών σε περιοχές της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης.

Σε ορισμένες περιοχές η ανάπτυξη της χλόης σχεδόν σταμάτησε, ενώ σημαντική υποβάθμιση καταγράφηκε και στην ποιότητα του καλαμποκιού που προορίζεται για ενσίρωση.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ανησυχίες για τα διαθέσιμα αποθέματα ζωοτροφών κατά τη χειμερινή περίοδο, με πιθανές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα των γαλακτοπαραγωγικών μονάδων στα τέλη του 2026 και στις αρχές του 2027.

Πάντως, παρά τις δυσκολίες, οι παραδόσεις γάλακτος στις ευρωπαϊκές μεταποιητικές επιχειρήσεις αυξήθηκαν κατά 3,5% το πρώτο εξάμηνο του 2026, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα της προηγούμενης χρονιάς.

Η αύξηση αυτή στηρίχθηκε στη βελτίωση της παραγωγικότητας των ζώων και στη σχετική σταθερότητα του κόστους ζωοτροφών κατά το συγκεκριμένο διάστημα. Ωστόσο, η μεγαλύτερη προσφορά συνέβαλε στην υποχώρηση των τιμών παραγωγού, μετά τα υψηλά επίπεδα του 2025.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του USDA, η συνέχιση των οικονομικών πιέσεων, σε συνδυασμό με την έλλειψη νέων ανθρώπων που επιλέγουν να δραστηριοποιηθούν στην κτηνοτροφία, ενδέχεται να επιταχύνει τις διαρθρωτικές αλλαγές στον ευρωπαϊκό γαλακτοκομικό τομέα.

Η συγκέντρωση μεγαλύτερου μέρους της παραγωγής σε λιγότερες και μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις αποτελεί μία από τις πιθανές συνέπειες αυτής της εξέλιξης, καθώς η χαμηλή κερδοφορία περιορίζει τις δυνατότητες επιβίωσης των μικρότερων μονάδων.

Έτσι, το 2027 διαμορφώνεται ως μια χρονιά κατά την οποία η ευρωπαϊκή αγελαδοτροφία ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με ταυτόχρονη μείωση του ζωικού κεφαλαίου και της παραγωγής, με την πορεία των τιμών του γάλακτος και του κόστους εκτροφής να καθορίζει τις επόμενες κινήσεις των παραγωγών.