Του Κωνσταντίνου Πασιόπουλου
Προέδρου του Εμποροβιομηχανικού Συλλόγου Μεσολογγίου και μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΣΕΕ
Η παγκόσμια αγορά κρασιού βρίσκεται μπροστά σε μια αλλαγή που δύσκολα μπορεί πλέον να θεωρηθεί συγκυριακή. Η παραγωγή εξακολουθεί να επηρεάζεται έντονα από τον καιρό και τις αποδόσεις των αμπελώνων, όμως η κατανάλωση ακολουθεί μια πιο αργή και σταθερή καθοδική πορεία. Για την Ευρώπη, όπου βρίσκονται οι μεγαλύτερες οινοπαραγωγικές χώρες του κόσμου, η απόκλιση αυτή εξελίσσεται σε στρατηγική πρόκληση.
Η ιστορική εικόνα από το 1860 έως σήμερα είναι χαρακτηριστική: η παραγωγή παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις, ενώ η κατανάλωση κινείται πολύ πιο αργά. Και αυτή ακριβώς η σταθερή υποχώρηση της ζήτησης είναι σήμερα το μεγαλύτερο ζήτημα.
Το 2025 η παγκόσμια παραγωγή κρασιού διαμορφώθηκε περίπου στα 227 εκατ. εκατόλιτρα, ενώ η κατανάλωση υποχώρησε περίπου στα 208 εκατ. εκατόλιτρα, συνεχίζοντας την πτωτική τάση που έγινε ιδιαίτερα εμφανής μετά το 2018. Η διαφορά δεν σημαίνει ότι όλη η ποσότητα παραμένει αδιάθετη, καθώς μέρος της παραγωγής κατευθύνεται σε απόσταξη, ξίδι και άλλες χρήσεις. Το ουσιαστικό μήνυμα, όμως, είναι ότι η ζήτηση δεν ακολουθεί πλέον το παραγωγικό δυναμικό του παγκόσμιου αμπελώνα.
Το πρόβλημα είναι κυρίως ευρωπαϊκό. Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία διαθέτουν τεράστια παραγωγική βάση, μακρά εξαγωγική παράδοση και εκατομμύρια στρέμματα αμπελώνων, την ώρα που οι μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές καταναλώνουν λιγότερο.
Η αλλαγή αυτή, όμως, δεν είναι μόνο οικονομική είναι και κοινωνική και δημογραφική. Οι νεότερες γενιές εμφανίζονται πολύ πιο συγκρατημένες απέναντι στο αλκοόλ. Η διαφορά ανάμεσα στη Generation Z και τους Millennials είναι χαρακτηριστική, καθώς ένα σημαντικό μέρος των νεότερων καταναλωτών επιλέγει συνειδητά την αποχή ή περιορίζει αισθητά τη συχνότητα κατανάλωσης. Πρόκειται για μια αλλαγή κουλτούρας που δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως προσωρινή τάση.
Την ίδια στιγμή, η συζήτηση γύρω από την υγεία, το αλκοόλ και την υπεύθυνη κατανάλωση εντείνεται διεθνώς. Στο ίδιο περιβάλλον εντάσσονται και οι αυστηρότεροι έλεγχοι για την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Η εξέλιξη αυτή αφορά και χώρες με ισχυρή τουριστική και κοινωνική κουλτούρα γύρω από το κρασί, όπως η Ελλάδα, καθώς η ενίσχυση των ελέγχων και η μεγαλύτερη προσοχή στην οδήγηση μετά την κατανάλωση μεταβάλλουν σταδιακά ακόμη και τις περιστάσεις στις οποίες επιλέγεται το αλκοόλ.
Για την Ελλάδα, η εικόνα εντάσσεται στην ίδια ευρωπαϊκή πίεση. Το 2025 η ελληνική οινοπαραγωγή ανέκαμψε περίπου στα 1,6 εκατ. εκατόλιτρα, αυξημένη κατά 16,8% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, αλλά παρέμεινε περίπου 15% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Για τον ελληνικό αμπελώνα, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αύξηση των παραγόμενων ποσοτήτων. Είναι η τοποθέτηση του ελληνικού κρασιού σε μια ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά που καταναλώνει λιγότερο αλλά αναζητά μεγαλύτερη αξία. Εξαγωγές, γηγενείς ποικιλίες, ονομασίες προέλευσης, γεωγραφικές ενδείξεις και προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας αποκτούν έτσι ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Η παγκόσμια αμπελουργική έκταση μειώνεται εδώ και χρόνια, ενώ η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει ένα δύσκολο ερώτημα: πόσο παραγωγικό δυναμικό μπορεί να αντέξει μια αγορά που συρρικνώνεται;
Για δεκαετίες, η απάντηση ήταν περισσότερες εξαγωγές. Η Ευρώπη μπορούσε να παράγει περισσότερο κρασί και να αναζητά νέες αγορές, από τις Ηνωμένες Πολιτείες έως την Κίνα. Σήμερα, όμως, ακόμη και αυτές οι αγορές εμφανίζουν πιέσεις. Οι παγκόσμιες εξαγωγές κρασιού το 2025 περιορίστηκαν περίπου στα 94,8 εκατ. εκατόλιτρα, ενώ η αξία τους υποχώρησε στα περίπου 33,8 δισ. ευρώ.
Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι να πουληθούν απλώς περισσότερα μπουκάλια. Είναι να διατηρηθεί και να αυξηθεί η αξία του προϊόντος σε μια αγορά μικρότερου όγκου.
Η ιστορική καμπύλη των τελευταίων 165 ετών αφήνει ένα σαφές μήνυμα: η παραγωγή μπορεί να μειωθεί από έναν παγετό και να ανακάμψει την επόμενη χρονιά. Όταν όμως αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο πίνει μια ολόκληρη γενιά, η προσαρμογή του αμπελώνα απαιτεί χρόνια.
Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη πρόκληση που θα αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή οινοποιία την επόμενη δεκαετία.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις